काठमाडौं । नेपाली अनुवादक समाजले आफ्नो मासिक कार्यक्रम ‘अनुवाद विमर्श’ को दोस्रो संस्करण सफलतापूर्वक सम्पन्न गरेको छ । कार्यक्रममा प्रमुख वक्ता प्रोफेसर डा. नवराज न्यौपाने, प्रख्यात नेपाली अनुवादक, रहनु भएको थियो। कार्यक्रममा प्रा. डा. न्यौपानेले अनुवादलाई केवल शब्दको प्रतिस्थापनको मेसिनिक प्रक्रिया नभई बौद्धिक र नैतिक जिम्मेवारी भएको कुरा जोड दिनुभयाे ।

त्रिभुवन विश्वविद्यालय मा प्राध्यापक रहनु भएका उहाँले आफ्नो प्रारम्भिक साहित्यिक अनुवाद अनुभव र पछि डक्टरल अनुसन्धानमार्फत अनुवाद अध्ययनमा गरेको विशेषज्ञता साझा गर्नुभयो । एसटीएनका अध्यक्ष डा. बलराम अधिकारीको अध्यक्षतामा सम्पन्न सो कार्यक्रमको सञ्चालन चन्द्र बहादुर लामाले गर्नुभएको थियो ।

प्रा. डा. न्यौपानेले अनुवादलाई वैश्विक संचार र सांस्कृतिक आदानप्रदान का लागि अपरिहार्य भन्दै विश्वविद्यालयमा गरिएको सैद्धान्तिक अनुसन्धान र बजारमा प्रचलित व्यावहारिक अनुवाद बीच बढ्दो खाडललाई पनि औँल्याउनुभयो। उहाँले सैद्धान्तिक अध्ययन र व्यवहारिक अभ्यासबीचको सुदृढ समन्वय आवश्यक भएको बताउनुभयो । उक्त सत्रको मुख्य अंशमा प्रा. डा. न्यौपानेले आफ्नो IPP मोडल (इनपुट, प्रक्रिया, उत्पादन) प्रस्तुत गर्नुभयो ।

. इनपुट चरणमा, अनुवादकले पाठको चयन, उद्देश्य स्पष्टता, आफ्नो विशेषज्ञता मूल्याङ्कन र स्रोत सामग्रीमा समावेश सांस्कृतिक अवधारणाको विश्लेषण गर्नुपर्छ ।

. प्रक्रिया चरणमा, पटक–पटक पढाइ, जटिल शब्दको पहिचान, शब्दकोश परामर्श, अनलाइन अनुसन्धान, विशेषज्ञसँग परामर्श, प्रारम्भिक मस्यौदा तयारी र सहकर्मी समीक्षा आवश्यक छ ।

. उत्पादन चरणमा, अनुवादलाई विशेषज्ञ मूल्याङ्कन, विचारविमर्श समय र आलोचनात्मक दृष्टिबाट पुनरावलोकन गर्नु सुझाव दिइएको छ ।

प्रा. डा. न्यौपानेले यो ढाँचालाई ११–चरणीय कार्यप्रणाली मा रूपान्तरण गरेर आफ्ना अनुवाद परियोजनाहरू, जस्तै Discourse on Nepalese Translation मा लागू गर्नुभएको छ । कार्यक्रमको ठूलो भागमा सांस्कृतिक चुनौतीहरू सम्बन्धमा छलफल भयो । वातावरणीय शब्द, भौतिक संस्कृति, धार्मिक अवधारणा, सामाजिक अभ्यास, मुहावरा र रूपक शब्दहरूको सटीक अनुवाद चुनौतीपूर्ण हुन्छ ।

पाटी र मना जस्ता परम्परागत मापन एकाइ, सातु जस्ता सांस्कृतिक सन्दर्भ, लाहुरे जस्ता सामाजिक शब्द र अग्नि परीक्षण जस्ता धार्मिक अवधारणाको अर्थ केवल शब्दमा सीमित हुँदैन । समापन गर्दै प्रा. डा. न्यौपानेले अनुसन्धान-आधारित र सांस्कृतिक रूपमा संवेदनशील दृष्टिकोण अपनाउन आग्रह गर्नुभयो, जसले नेपालमा अनुवादको स्तर सुधार गर्न व्यवस्थित विधि र नैतिक प्रतिबद्धता आवश्यक भएको जोड दिनुभयो ।

अनुवाद विमर्श कार्यक्रमले वरिष्ठ अनुवादकहरूको ज्ञान र अनुभवलाई अभिलेख गर्ने, पुस्तापरम्परा बीच ज्ञान हस्तान्तरण गर्ने र पेशागत नेटवर्क विस्तार गर्ने उद्देश्यका साथ सञ्चालन भइरहेको छ ।