काठमाडौं । डिजिटल साक्षरता नै विश्वव्यापी प्रगतिको आधारशिला रहेको वर्तमान युगमा, दूरशिक्षा (Dursikshya) एजुकेशन नेटवर्कले नेपालको शिक्षा क्षेत्रमा एक ऐतिहासिक उपलब्धि हासिल गरेको छ। शनिबार काठमाडौँको नयाँ बानेश्वरस्थित अल्फा बिटा ब्यांक्वेटमा दूरशिक्षाले डिस्कभरी एजुकेशन (Discovery Education) र एड्युटेक (Edutech) सँगको सहकार्यमा 'इन्टरनेशनल डिस्कभरी एजुकेशन कोडिङ च्यालेन्ज २०२४–२०२५' को पुरस्कार वितरण कार्यक्रम भव्य रूपमा सम्पन्न गरेको छ।

यस कार्यक्रमले विश्वव्यापी मञ्चमा प्रतिस्पर्धा गरी उत्कृष्ट स्थान हासिल गर्न सफल नेपाली बाल प्रतिभाहरूलाई सम्मान गरेको छ, जसले नेपालको युवा जनशक्ति विश्वव्यापी प्राविधिक क्रान्तिको नेतृत्व गर्न सक्षम रहेको प्रमाणित गरेको छ।

विश्वव्यापी उत्कृष्टताको सम्मान:

विजेताहरू समारोहको मुख्य आकर्षण विश्वव्यापी प्रतिस्पर्धामा शीर्ष स्थान हासिल गर्ने तीनजना प्रतिभाशाली विद्यार्थीहरूको सम्मान थियो। उनीहरूको सफलताले नेपालमा विशेष स्टेम (STEM) शिक्षाको प्रभावकारितालाई प्रस्ट पारेको छ:

1. अंशु कृष्ण रिजाल – विश्व प्रथम (पाइथन प्रोग्रामिङ): पाइथन प्रोग्रामिङमा विश्व प्रथम स्थान हासिल गर्दै अंशु कृष्ण रिजालले नेपाली विद्यार्थीहरूका लागि नयाँ मानक स्थापना गरेका छन्। आर्टिफिसियल इन्टेलिजेन्स र डाटा साइन्समा बढी प्रयोग हुने यो भाषामा विश्वस्तरमा पहिलो हुनु राष्ट्रकै लागि गौरवको विषय हो।

2. श्रेयस खड्गी – विश्व द्वितीय (सिनियर ब्लक कोडिङ): सिनियर श्रेणीको ब्लक कोडिङमा श्रेयस खड्गीले विश्व द्वितीय स्थान प्राप्त गरे। जटिल तर्क (Logic) लाई कार्यात्मक कोडमा बदल्न सक्ने उनको क्षमताले दूरशिक्षाको जग बलियो रहेको पुष्टि गरेको छ।

3. विनायक पाङ्गेनी – विश्व द्वितीय (जुनियर ब्लक कोडिङ): नयाँ पुस्ताका नवप्रवर्तकहरूको प्रतिनिधित्व गर्दै विनायक पाङ्गेनीले जुनियर ब्लक कोडिङमा विश्व द्वितीय स्थान हासिल गरे। यसले कम्प्युटेशनल सोच विकास गर्न उमेरले अवरोध गर्दैन भन्ने प्रमाणित गरेको छ।

नेतृत्वको दृष्टिकोण: डिजिटल नेपालको परिकल्पना दूरशिक्षा एजुकेशन नेटवर्कका प्रमुख कार्यकारी अधिकृत (CEO) कृष्णप्रसाद पाण्डेको सभापतित्वमा सम्पन्न उक्त कार्यक्रममा उनले स्थानीय प्रतिभा र विश्वव्यापी अवसरबीचको खाडल पुर्ने प्रतिबद्धता व्यक्त गरे। "हामी नेपाली विद्यार्थीहरूलाई विश्वस्तरको एक्स्पोजर प्रदान गरिरहेका छौं। यो कोडिङ प्रतिस्पर्धा एउटा सुरुवात मात्र हो; आगामी दिनहरूमा हामी अन्तर्राष्ट्रिय पाठ्यक्रमलाई थप सुदृढ बनाउँदै लैजानेछौं," पाण्डेले भने।

एफएनसीसीआई (FNCCI) को सहयोग र ऐक्यवद्धता कार्यक्रमका प्रमुख अतिथि नेपाल उद्योग वाणिज्य महासंघ (FNCCI) का उपाध्यक्ष ज्योत्सना श्रेष्ठले दूरशिक्षाको प्रयासको प्रशंसा गरिन्। उनले यस्ता उपलब्धिहरू देशको आर्थिक र औद्योगिक विकासका लागि महत्त्वपूर्ण हुने बताउँदै आगामी दिनमा दक्ष जनशक्ति र उद्यमशीलता प्रवद्र्धनका लागि दूरशिक्षासँग सहकार्य गर्ने इच्छा व्यक्त गरिन्। प्रविधि इकोसिस्टमको सुदृढीकरण क्यान महासंघ (CAN Federation) का वरिष्ठ उपाध्यक्ष चिरञ्जीवी अधिकारीले शिक्षा क्षेत्रमा डिजिटल रूपान्तरणको भूमिकाबारे चर्चा गरे। उनले 'बाल्यकालको कोडिङ' केबल एउटा रुचि मात्र नभई नेपालको बलियो प्रविधि इकोसिस्टमको जग भएको कुरामा जोड दिए। अधिकारीका अनुसार, सानै उमेरमा कोडिङको ज्ञान दिँदा भोलिको पुस्ताले विश्वव्यापी आईटी बजारमा प्रतिस्पर्धा गर्न सक्नेछ।

साइबर सुरक्षा र उद्यमशीलताको महत्त्व कार्यक्रममा टेक उद्यमी जयन्ती माला चपागाईंले विजेता विद्यार्थीहरूलाई बधाई दिँदै कोडिङले विद्यार्थीहरूमा समस्या समाधान गर्ने विशेष क्षमता विकास गर्ने बताइन्। त्यस्तै, सेन्टर फर साइबर सेक्युरिटी रिसर्च एण्ड इनोभेसन (CSRI Nepal) का अध्यक्षले डिजिटल सीपको आवश्यकतामा जोड दिए। उनले सुरक्षित 'डिजिटल नेपाल' निर्माणका लागि यी युवा प्रतिभाहरू नै पहिलो पाइला भएको उल्लेख गरे। उज्ज्वल डिजिटल भविष्य अल्फा बिटा ब्यांक्वेटमा आयोजित यो पुरस्कार वितरण कार्यक्रम केबल एउटा प्रतिस्पर्धाको अन्त्य मात्र नभई धेरै युवा आविष्कारकहरूका लागि नयाँ यात्राको सुरुवात थियो। एफएनसीसीआई, क्यान महासंघ र सीएसआरआई जस्ता संस्थाहरूको समर्थनले नेपालको प्रविधि क्षेत्रको भविष्य अझ उज्ज्वल देखिएको छ।

संक्षिप्त जानकारी

तालिका विधा विजेताको नाम विश्वव्यापी स्थान पाइथन प्रोग्रामिङ अंशु कृष्ण रिजाल प्रथम (Global 1st) सिनियर ब्लक कोडिङ श्रेयस खड्गी द्वितीय (Global 2nd) जुनियर ब्लक कोडिङ विनायक पाङ्गेनी द्वितीय (Global 2nd) स्थान: अल्फा बिटा ब्यांक्वेट, बानेश्वर, काठमाडौँ मुख्य साझेदारहरू: डिस्कभरी एजुकेशन, एड्युटेक, दूरशिक्षा एजुकेशन नेटवर्क