काठमाडौं, पुस ५: नेपालमा सडक जनावरहरूको अवस्था दिन प्रतिदिन जटिल बन्दै गइरहेको छ। काठमाडौँ, पोखरा, र विराटनगरजस्ता प्रमुख शहरहरूमा कुकुर, गाई, बाख्रा, र अन्य जनावरहरू सडकमा अलपत्र अवस्थामा देखिन्छन्। यी जनावरहरूले भोक, रोग, र चोटपटकको सामना गर्नुपर्दा उनीहरूको जीवन अत्यन्त कठिन बनेको छ।

वर्तमान समस्या सडकमा रहेका धेरै जनावरहरू परित्याग गरिएका पाल्तु जनावर हुन् वा अनियन्त्रित रूपमा प्रजनन भएका हुन्। यिनीहरूको हेरचाहको अभावले गर्दा कुपोषण, रेबिजजस्ता रोग, र सडक दुर्घटनाहरूको जोखिम बढेको छ। मानव स्वास्थ्य र सुरक्षा सडक जनावरहरूले स्वास्थ्य र सुरक्षा दुबैमा असर पुर्‍याउँछन्।

रोगको जोखिम: रेबिजजस्ता रोगहरू मानिसहरूमा सर्ने सम्भावना धेरै छ।

दुर्घटनाहरू: सडकमा विचरण गर्ने जनावरहरूले यातायात दुर्घटनाको कारण बन्न सक्छन्।

जनावर-मानिस द्वन्द्व: केही जनावरहरू आक्रामक भई मानिसहरूलाई हानि पुर्‍याउन सक्छन्।

पहिला भएका प्रयासहरू

नेपालमा केही गैरसरकारी संस्थाहरूले जनावरहरूको उद्धार, नसबंदी, र खोप कार्यक्रम सञ्चालन गरेका छन्। काठमाडौँ एनिमल ट्रीटमेन्ट सेन्टर (KAT) जस्ता संस्थाहरूले घाइते जनावरहरूको उपचार र संरक्षणमा महत्त्वपूर्ण भूमिका खेलेका छन्।

सम्भावित समाधानहरू सडक जनावरहरूको समस्या समाधान गर्न दीर्घकालीन रणनीति आवश्यक छ।

1. नसबंदी कार्यक्रम: कुकुर र अन्य जनावरहरूको जनसंख्या नियन्त्रण गर्न नसबंदी महत्त्वपूर्ण छ।

2. खोप अभियान: रोगको जोखिम घटाउन नियमित खोप कार्यक्रम सञ्चालन गर्नुपर्छ।

3. आश्रय स्थलहरू निर्माण: अलपत्र परेका जनावरहरूको लागि सुरक्षित आवासको व्यवस्था गर्नुपर्छ।

4. सचेतना कार्यक्रमहरू: समुदायमा जनावरप्रति सहानुभूति र जिम्मेवारीबोधको विकास गर्न जनचेतना अभियान सञ्चालन गर्नुपर्छ।

5. सरकारी संलग्नता: नीति निर्माण र कार्यान्वयनमा सरकारको सक्रिय सहभागिता आवश्यक छ।

सहयोग र सहानुभूतिका लागि आह्वान सडक जनावरहरूको समस्या समाधान गर्नु केवल उनीहरूको जीवन सुधार गर्नु होइन, यो मानव समुदायको स्वास्थ्य र सुरक्षाका लागि पनि महत्त्वपूर्ण छ। सहकार्य र सहानुभूतिका माध्यमबाट यी जनावरहरूको जीवनलाई सहज बनाउनु हाम्रो दायित्व हो।